Een helofytenfilter op De Bonte Weide, waardevolle lessen voor collega-boeren

De realisatie kwam tot stand met steun van het Veenweidefonds van wij.land. Het project maakt deel uit van een grotere ontwikkeling: de transformatie van het erf tot een plek waar landbouw, natuur en ontmoeting samenkomen. Dankzij een LEADER-subsidie konden Mart-Jan en zijn vrouw Willy hun erf doorontwikkelen.

Zo werd een veenvoedselweide aangelegd, kwam er een kippenkar omringd door honderden wilgen voor beschutting, en werd het terrein verrijkt met een vlindertuin. Ook de boerderijwinkel kreeg een nieuwe rol als ontmoetingsplek voor bezoekers en er werd een helofytenfilter aangelegd.

Natuurlijke zuivering in vier stappen

Het systeem op De Bonte Weide werkt in verschillende stappen. Afvalwater uit de zuivelmakerij en de boerderijwinkel wordt eerst opgevangen in een septische tank. Hier zakken vaste bestanddelen naar de bodem en begint de eerste afbraak. Deze stap voorkomt dat het filtersysteem verstopt raakt. Het voorgezuiverde water wordt vervolgens meerdere keren per dag naar het filter gepompt. In het filter zelf stroomt het water langs de wortels van de helofyten en door het substraat. Bacteriën rond de wortels breken voedingsstoffen en verontreinigingen af tot stoffen die planten kunnen opnemen. Tot slot komt het water terecht in een afgesloten sloot. Hier zorgen water- en oeverplanten voor de laatste zuivering, waarna het water terugstroomt naar het polderwatersysteem.

Hoogheemraadschap in eerste instantie terughoudend

Met het systeem zuiveren de ondernemers het afvalwater van zijn zuivelmakerij, waar onder meer kaas en kefir worden geproduceerd. Ook het afvalwater van de winkeltoiletten en het kantoor zijn aangesloten op het systeem. In totaal gaat het om zo’n 500 tot 600 liter water per week. Door het eigen water te zuiveren en terug te geven aan het landschap ontstaat er een circulair watersysteem. De weg ernaartoe was niet zonder uitdagingen. Het lokale hoogheemraadschap was in eerste instantie terughoudend, onder meer vanwege het risico dat zuivelresten in het oppervlaktewater terecht zouden komen. Uiteindelijk kreeg het plan toch groen licht, mede dankzij een zorgvuldig monitoringsprogramma. De eerste resultaten zijn veelbelovend. „Ik ben ontzettend blij dat de waardes uit de monstering goed zijn”, aldus De Jong op de website wij.land.

Praktische lessen voor collega’s

De aanleg van het helofytenfilter leverde niet alleen een werkend systeem op, maar ook waardevolle inzichten. Zo concludeert Mart-Jan dat de realisatie eenvoudiger kan dan vaak wordt gedacht. „Wij hebben een bedrijf het helofytenfilter laten aanleggen, maar dat is eigenlijk duur en onnodig”, vertelt hij. Een boer zou dit prima zelf kunnen met een goede technische tekening volgens De Jong.

Om die kennis te delen organiseert hij samen met Wij.land binnenkort een veldmiddag op het erf. Geïnteresseerde boeren kunnen daar het systeem in werking bekijken en ervaringen uitwisselen. Bij voldoende belangstelling wordt overwogen om een praktische infosheet te ontwikkelen, zodat boeren zelf aan de slag kunnen met deze vorm van natuurlijke waterzuivering. Er is nog geen datum geplant, het is volgens De Jong nog te vroeg in het seizoen om de werking goed te laten zien: „eerst moet het weer groen worden”. Geinteresseerde boeren kunnen contact opnemen met wij.land via contact@wij.land.nl.

---

Lees ook: Biologisch melkgeitenbedrijf start boerderijwinkel: ‘Uitdragen wat we doen en waarom’

---