Opinie: Tom Saat: ‘Intensivering en duurzaamheid gaan slecht samen’

De club heeft tot doelstelling om dat wat er mainstream in de gangbare landbouw en de politiek altijd al gedacht wordt, nog eens onversneden voor het voetlicht te brengen. Mede door de groei van de biologische landbouw en de opkomst van NGO’s die vraagtekens zetten bij de steeds verdergaande chemisering en intensivering van de landbouw, voelt deze stichting de noodzaak om het pleidooi voor intensivering nog eens extra kracht bij te zetten. Zoals ook de gekozen naam is de stichting van mening dat juist door de moderne gangbare landbouw we nu kunnen spreken van een duurzame landbouw. In het rapport en diverse media is de stichting de laatste tijd naar buiten getreden met het onderstaande plaatje, waaruit blijkt dat er voor de productie van een broodje gezond er anno 2025 veel en veel minder landbouwgrond nodig is als in 1950.

artikel gaat verder onder tabel

Nu valt er op deze weergave wat betreft het dierlijke gedeelte nog wel wat af te dingen omdat de voor kaas en boter gebruikte landbouwgrond elders in de wereld maar ten dele worden meegerekend, maar dat is hier niet zo interessant. Interessant is de vraag waarom het duurzaam zou zijn om minder landbouwgrond te gebruiken? En daar tovert de stichting het volgende plaatje uit de hoge hoed:

tekst gaat verder onder grafiek

Dit is natuurlijk een heel curieus plaatje wat een grote exactheid probeert te suggereren. Hoe deze cijfers tot stand zijn gekomen wordt niet nader toegelicht, maar wel is duidelijk dat de verandering van landgebruik, het in gebruik nemen als landbouwgrond als de kwade genius wordt aangewezen. Nu valt daar iets bij voor te stellen als je een tropisch oerwoud kapt en het verandert in een troosteloze soja akker, maar dat dit als algemene waarheid wordt verkondigd is nogal absurd. Dat wordt zichtbaar als je het toepast op Nederland:

De landbouwgrond is met ca 15 procent gekrompen en de oppervlakte natuur is bij benadering met 25 procent gegroeid. Van 1940 is niet precies vast te stellen wat er wel en wat er niet onder natuur valt. Wel is het areaal bos van beide jaartallen exact vast te stellen. Daarvan was destijds een grootdeel bestemd voor de mijnbouw , maar tegenwoordig bestaat (de wat merkwaardige) gewoonte om bos met natuur aan te duiden. Dat blijkt ook wel uit het feit dat er bij het invullen van ruimtelijke opgaven maar zelden bos wordt gekapt en landbouwgrond een voor de hand liggende prooi is.

In elk geval is de hoeveelheid landbouwgrond in de afgelopen tachtig jaar flink afgenomen en de hoeveelheid natuurgrond toegenomen. Toch, in dezelfde tijd is in Nederland de biodiversiteit met maar liefst 85 procent afgenomen (gemeten in Main Species Abundance). En daarmee zijn wij in Nederland wereldwijd één van de slechtste van de klas. En de allergrootste verandering in het landgebruik is dat we een totaal andere landbouw hebben als in 1940.

Niet het feit dat grond gebruikt wordt voor de landbouw is debet aan het verlies van biodiversiteit, maar de manier waarop die landbouw bedreven wordt is daar debet aan. Juist de chemisering en intensivering zijn oorzaak van het verlies aan biodiversiteit. De manier waarop tegenwoordig het broodje gezond wordt geproduceerd is oorzaak van de teloorgang. Welvaart en duurzaamheid kunnen prima samengaan, maar dan wel met een gezonde landbouw. Niet intensivering maar extensivering is het antwoord op de vragen van vandaag. Dat dat nog altijd niet doordringt in Den Haag blijkt wel uit het feit dat de formerende partijen wel het LTO en het jonge kopie daarvan het NAJK aan de formatietafel uitnodigen en Bionext thuis mocht blijven. Als Rabobank, Rijk Zwaan en Enza en alle andere partners nu eens het partnerschap van de Eerste Duurzame Generatie inruilen voor een partnerschap van Bionext is daarmee misschien een eerste stap gezet opdat het bij een spoedige volgende formatie anders gaat verlopen

Tom Saat