Philippe Terheggen, Land van Ons: 'Volgend jaar gaan we op weg naar ons dertigste aankoop'

Het achterliggende jaar 2025 markeert voor Land van Ons de viering van ons vijfjarige bestaan. Immers in maart 2020 kocht we als prille burgercoöperatie ons eerste perceel landbouwgrond, Holtesch bij Hooghalen in Drenthe. Inmiddels hebben we 28 percelen reguliere landbouwgrond aangekocht, waarvan vijf percelen dit jaar. Onze meest recente aankoop deze december is vlakbij Leimuiden in Zuid-Holland.

Wat we met al die percelen doen? Pachter van het eerste uur Kees Sijbenga, biologisch-dynamische legkippenboer en akkerbouwer, verwoordt het zo: ‘Als Land van Ons dit perceel niet had gekocht dan was het waarschijnlijk naar een gangbare akkerbouwer gegaan om er rooigewassen als aardappelen en bieten in monocultuur op te verbouwen. Daarvoor moet je diep de grond in, waardoor je die verstoort. Na de aankoop zijn wij gelijk begonnen met strokenteelt met gewassen als boekweit, granen en lupine. Die wortelen diep, wat de bodemstructuur verbetert, maar je kunt zaaien en oogsten zonder dat je zelf diep de bodem in hoeft. En denk aan al die bloeiende boekweit en lupine voor de (insecten)bestuivers’.

Beter kan ik het niet verwoorden: we kopen, meestal, reguliere landbouwgrond met hulp van onze meer dan 30.000 leden, we stoppen met het gebruik van pesticides en kunstmest en onze pachters zetten de exploitatie om naar biologische tuin- en akkerbouw. Ook hebben we een aantal weidegronden voor extensieve veeteelt. Daar groeit kruidenrijk grasland, misschien nog wel de grootste aanjager van de biodiversiteit op landbouwgrond. Na elke aankoop werven we actief vrijwilligers die als perceelteams aan de slag gaan om de biodiversiteit van de percelen te onderzoeken en te verbeteren.

Met het bestuur bezoek ik iedere maand in Nederland een perceel, zo waren wij deze maand in Halsteren. Zoals altijd een hartelijke ontvangst door de vrijwilligers van het perceelteam en Peet de Krom, onze pachter, die met veel liefde over zijn land vertelde. Bij al die bezoeken worden recent aangelegde hagen, poelen, struiken en groenstroken getoond – en voor de nieuwe percelen de enthousiaste plannen daartoe. Dit zijn voor mij de hoogtepunten in het jaar.

We merken overigens wel dat het aankopen van landbouwgrond niet altijd eenvoudig is. Voor een deel gaan deze via biedingen met gesloten envelop. Vergelijkbaar waarop soms aspirant-kopers op hun droomhuis kunnen bieden. Op die manier grepen we dit jaar acht keer naast de aankoop. De trend is die van een stijgende grondprijs, waar deze jarenlang min of meer gelijk lag. Maar ons aankoopteam is ervaren, en we ervaren soms ook dat de koop ons gegund wordt en zoeken met steeds meer succes naar percelen waarop niet via de gesloten envelop geboden hoeft te worden.

Initiatieven zoals die van Land van Ons zitten in de lift en dat stemt ons hoopvol. Dat zag je ook aan het klimaatadvies van het Nationaal Burgerberaad op 1 december. Ook zij adviseren de regering om het percentage biologische landbouwgrond flink te verhogen, tot 25 procent in 2030. Nu is dat een magere 4 procent. Met onze pachtacties dit jaar riepen wij de overheid op om in 2030 tenminste tot 15 procent biologisch landbouw te komen. Onbegrijpelijk, maar de inspanningen van de huidige Minister van Landbouw gaan de andere kant op, zij wil het juist mogelijk maken om tot 1 meter bij de slootrand overtollige mest uit te rijen. Terecht vrezen deskundigen, maar ook de waterzuiveringsbedrijven, een verdere verslechtering van de waterkwaliteit.

Voor 2026 ben ik vol goede moed. We hebben immers het tij mee, dat merk ik volop tijdens de veldbezoeken en in het contact met onze leden, vrijwilligers, pachters en al die instanties waarmee we samenwerken. Volgend jaar gaan we op weg naar ons dertigste aankoop. Dankjewel aan alle deelnemers en vrijwilligers!

Philippe Terheggen